Wersje językowe: Polski | English | Русский
Technologia umożliwia obecnie stworzenie filmu, nagrania głosowego albo zdjęcia, które dla przeciętnego odbiorcy może być praktycznie nieodróżnialne od autentycznego materiału. Deepfake może przedstawiać osobę wypowiadającą słowa, których nigdy nie powiedziała, uczestniczącą w fikcyjnym zdarzeniu albo rzekomo proszącą o przekazanie pieniędzy.
Na dzień 28 lipca 2026 r. polski Kodeks karny nie zawiera jednego, ogólnego przestępstwa polegającego na tworzeniu lub rozpowszechnianiu deepfake’u. Nie oznacza to jednak bezkarności. Kwalifikacja prawna zależy od celu działania sprawcy, treści materiału, sposobu jego wykorzystania oraz skutków dla pokrzywdzonego. Prezes UODO wskazuje, że obecna ochrona jest rozproszona i nie odnosi się wprost do całej specyfiki deepfake’ów.
Samo stworzenie deepfake’u nie zawsze jest przestępstwem
Nie każdy wygenerowany lub zmanipulowany materiał będzie automatycznie czynem zabronionym. Inaczej należy ocenić wyraźnie oznaczoną parodię, a inaczej realistyczne nagranie wykorzystane do wyłudzenia pieniędzy, zniszczenia reputacji albo wywołania fałszywego postępowania karnego.
W jednej sprawie mogą równocześnie wystąpić znamiona kilku przestępstw. Przykładowo rozpowszechnienie fałszywego filmu może stanowić podszywanie się pod inną osobę, zniesławienie, a jednocześnie element oszustwa lub szantażu.
Podszywanie się pod inną osobę
Art. 190a § 2 Kodeksu karnego penalizuje podszywanie się pod inną osobę z wykorzystaniem jej wizerunku, danych osobowych albo innych danych, za pomocą których jest publicznie identyfikowana, jeżeli prowadzi to do wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej.
Przepis może znaleźć zastosowanie do deepfake’u wykorzystującego twarz lub rozpoznawalny głos konkretnej osoby, jeżeli pozostałe znamiona czynu zostaną spełnione. Nie wystarczy jednak sama techniczna manipulacja. Konieczne jest podszywanie się oraz powstanie szkody osobistej albo majątkowej.
Za czyn grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, dlatego w zawiadomieniu należy wyraźnie wskazać, że pokrzywdzony żąda ścigania sprawcy. API Sejm
Fałszywy głos członka rodziny lub przełożonego
Nagrania wykorzystujące sklonowany głos są coraz częściej elementem mechanizmu oszustwa. Sprawca może podawać się za członka rodziny potrzebującego natychmiastowej pomocy albo za prezesa spółki nakazującego wykonanie pilnego przelewu.
Jeżeli sprawca, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadza inną osobę w błąd i doprowadza ją do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, może odpowiadać za oszustwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego. Grozi za nie kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.
Osoba, której głos lub wizerunek wykorzystano, nie zawsze będzie jedynym pokrzywdzonym. Pokrzywdzony może być także ten, kto przekazał pieniądze, przedsiębiorstwo, z którego rachunku wykonano przelew, albo bank – zależnie od przebiegu zdarzenia. API Sejm
Deepfake jako narzędzie szantażu
Sprawca może zagrozić opublikowaniem kompromitującego, choć całkowicie fałszywego filmu, jeżeli pokrzywdzony nie przekaże pieniędzy.
Jeżeli groźba rozpowszechnienia wiadomości uwłaczającej czci lub istotnie naruszającej prywatność służy doprowadzeniu innej osoby do rozporządzenia mieniem, zachowanie może zostać zakwalifikowane jako wymuszenie rozbójnicze z art. 282 § 2 Kodeksu karnego. Przestępstwo to jest zagrożone karą od roku do 10 lat pozbawienia wolności. API Sejm
Niezależnie od tego zastosowanie mogą znaleźć przepisy o groźbie karalnej, zmuszaniu albo uporczywym nękaniu. Ostateczna kwalifikacja zależy od treści żądań, charakteru groźby i sposobu działania sprawcy.
Zniesławienie i zniewaga
Fałszywe nagranie może przedstawiać osobę jako sprawcę przestępstwa, osobę uzależnioną, niewiernego małżonka albo nierzetelnego przedsiębiorcę. Jeżeli treść może poniżyć pokrzywdzonego w opinii publicznej lub narazić go na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności, może dojść do zniesławienia.
Jeżeli deepfake rozpowszechniono za pomocą internetu lub innych środków masowego komunikowania, art. 212 § 2 Kodeksu karnego przewiduje również możliwość wymierzenia kary pozbawienia wolności do roku. Zniesławienie jest zasadniczo ścigane z oskarżenia prywatnego, co oznacza, że to pokrzywdzony, a nie prokurator, wnosi i popiera akt oskarżenia. API Sejm
Fałszywy materiał jako dowód w postępowaniu
Szczególnie poważne konsekwencje może wywołać przygotowanie deepfake’u w celu skierowania postępowania karnego przeciwko niewinnej osobie.
Fałszywe oskarżenie innej osoby przed organem ścigania jest zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Takiej samej karze podlega osoba, która przez tworzenie fałszywych dowodów lub inne podstępne zabiegi kieruje przeciwko określonej osobie ściganie albo podejmuje takie działania już w toku postępowania. API Sejm
Materiał cyfrowy przedstawiony jako dowód powinien być zatem oceniany nie tylko na podstawie jego wyglądu lub brzmienia. Niekiedy konieczna będzie analiza metadanych, pliku źródłowego, historii jego przesyłania oraz opinia biegłego z zakresu informatyki lub fonoskopii.
Intymny deepfake
Szczególnie dotkliwe są przypadki, w których twarz pokrzywdzonego zostaje nałożona na nagie ciało albo materiał pornograficzny.
Art. 191a Kodeksu karnego penalizuje między innymi rozpowszechnianie bez zgody wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej. Zastosowanie tego przepisu do materiałów całkowicie syntetycznych przedstawiających osobę dorosłą nie jest jednak oczywiste. Obecne brzmienie przepisu nie odnosi się wprost do „wytworzonego lub przetworzonego” wizerunku osoby dorosłej. Każdy przypadek wymaga więc odrębnej analizy i rozważenia także innych kwalifikacji, w szczególności podszywania się, nękania, zmuszania lub zniesławienia. API Sejm
Inaczej przedstawia się ochrona małoletnich. Art. 202 § 4b Kodeksu karnego wprost obejmuje produkowanie, rozpowszechnianie, prezentowanie, przechowywanie lub posiadanie treści pornograficznych przedstawiających wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej. Czyn ten jest zagrożony karą pozbawienia wolności do 3 lat. API Sejm
Obowiązek oznaczania deepfake’ów od 2 sierpnia 2026 r.
Od 2 sierpnia 2026 r. zaczynają być stosowane obowiązki przejrzystości wynikające z art. 50 unijnego aktu w sprawie sztucznej inteligencji. Podmioty stosujące systemy AI do generowania lub manipulowania obrazami, dźwiękiem lub wideo stanowiącymi deepfake powinny ujawniać, że treść została sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana.
Obowiązek oznaczenia nie oznacza jednak, że każda oznaczona treść staje się legalna. Oznaczenie nie zastępuje zgody osoby przedstawionej, nie wyłącza ochrony jej dóbr osobistych i nie usuwa odpowiedzialności karnej za oszustwo, szantaż, nękanie lub zniesławienie.
Co powinna zrobić osoba pokrzywdzona?
Najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie materiału i danych pozwalających ustalić sprawcę. Należy zachować nie tylko zrzuty ekranu, ale również adres publikacji, datę i godzinę, nazwę konta, identyfikatory profilu, korespondencję, oryginalny plik oraz dane dotyczące płatności.
W zależności od sytuacji konieczne może być:
zgłoszenie materiału administratorowi portalu i zażądanie jego zabezpieczenia oraz usunięcia;
złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;
wyraźne złożenie wniosku o ściganie, gdy wymaga tego przepis;
niezwłoczne zawiadomienie banku, jeżeli doszło do przelewu;
wystąpienie z roszczeniami o zakaz dalszego rozpowszechniania, usunięcie materiału, przeprosiny, zadośćuczynienie lub odszkodowanie;
rozważenie skargi do organu ochrony danych osobowych.
Usunięcie materiału z jednego portalu nie zawsze kończy problem. Dlatego działania dowodowe i prawne powinny zostać podjęte przed utratą dostępu do publikacji oraz informacji o koncie sprawcy.
Stan prawny: 28 lipca 2026 r.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
Autor: radca prawny Radosz Pawlikowski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Opisz krótko swoją sprawę. Skontaktujemy się z Tobą, aby omówić możliwe dalsze kroki.